(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.180. అధ్యాయః 180
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
యుధిష్ఠిరేణ జగత్సృష్టిప్రకారం పృష్టేన భీష్మేణ భరద్వాజాయ భృగూదితసృష్టిప్రకారకథనారంభః॥ 1॥ భృగుణా భరద్వాజం ప్రతిమహత్తత్త్వాదిపద్మపర్యంతసృష్టిప్రకారకథనం॥ 2॥ తథా పఝకర్ణికాభూతమేరుస్థేన బ్రహ్మణా లోకసృష్టికథనం॥ 3॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-180-0x(5912)(72249)
కుతః సృష్టమిదం సర్వం జగత్స్థావరజంగమం।
ప్రలయే చ కిమభ్యేతి తన్మే బ్రూహి పితామహ॥ 12-180-1(72250)
ససాగరః సగగనః సశైలః సబలాహకః।
సభూమిః సాగ్నిపవనో లోకోఽయం కేన నిర్మితః॥ 12-180-2(72251)
కథం సృష్టాని భూతాని కథం వర్ణవిభక్తయః।
శోచాశౌచం కథం తేషాం ధర్మాధర్మావథో కథం॥ 12-180-3(72252)
కీదృశో జీవతాం జీవః క్వ వా గచ్ఛంతి యే మృతాః।
అస్మాల్లోకాదముం లోకం సర్వం శంసతు నో భవాన్॥ 12-180-4(72253)
భీష్మ ఉవాచ। 12-180-5x(5913)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
భృగుణాఽభిహితం శ్రేష్ఠం భరద్వాజాయ పృచ్ఛతే॥ 12-180-5(72254)
కైలాసశిఖరే దృష్ట్వా దీప్యమానమివౌజసా।
భృగుం మహర్షిమాసీనం భరద్వాజోఽన్వపృచ్ఛత॥ 12-180-6(72255)
ససాగరః సగగనః శశైలః సవలాహకః।
సభూమిః సాగ్నిపవనో లోకోఽయం కేన నిర్మితః॥ 12-180-7(72256)
కథం సృష్టాని భూతాని కథం వర్ణవిభక్తయః।
శౌచాశౌచం కథం తేషాం ధర్మాధర్మావథో కథం। 12-180-8(72257)
కీదృశో జీవతాం జీవః క్వ వా గచ్ఛంతి యే మృతాః।
పరలోకమిమం చాపి సర్వం శంసితృమర్హసి॥ 12-180-9(72258)
ఏవం స భగవాన్పృష్టో భరద్వాజేన సంశయం।
బ్రహ్మర్పిర్బ్రహ్మసంకాశః సర్వం తస్మై తతోఽబ్రవీత్॥ 12-180-10(72259)
భృగురువాచ। 12-180-11x(5914)
`నారాయణో జగన్మూర్తిరంతరాత్మా సనాతనః।
కూటస్థోఽక్షర అవ్యక్తో నిర్లేపో వ్యాపకః ప్రభుః॥ 12-180-11(72260)
ప్రకృతేః పరతో నిత్యమింద్రియైరప్యగోతరః।
స సిసృక్షుః సహస్రాంశాదసృజత్పురుషం ప్రభుః॥' 12-180-12(72261)
మానసో నామ యః పూర్వో విశ్రుతో వై మహర్షిభిః।
అనాదినిధనో దేవస్తథాఽభేద్యోఽదజరామరః॥ 12-180-13(72262)
అవ్యక్త ఇతి విఖ్యాతః శాశ్వతోఽథాక్షయోఽవ్యయః।
యతః సృష్టాని భూతాని తిష్ఠంతి చ ంరియంతి చ॥ 12-180-14(72263)
సోఽసృజత్ప్రథమం దేవో మహాంతం నామ నామతః।
మహాన్ససర్జాహంకారం స చాపి భగవానథ।
ఆకాశమితి విఖ్యాతం సర్వభూతధరః ప్రభుః॥ 12-180-15(72264)
ఆకాశాదభవద్వారి సలిలాదగ్నిమారుతౌ।
అగ్నిమారుతసంయోగాత్తతః సమభవన్మహీ॥ 12-180-16(72265)
తతస్తే గేమయం దివ్యం పద్మం సృష్టం స్వయంభువా।
తస్మాత్పద్మాత్సమభవద్బ్రహ్మా వేదమయో నిధిః॥ 12-180-17(72266)
అహంకార ఇతి ఖ్యాతః సర్వభూతాత్మభూతకృత్।
బ్రహ్మా వై స మహాతేజా య ఏతే పంచధాతవః॥ 12-180-18(72267)
శైలాస్తస్యాస్థిసంజ్ఞాస్తు మేదో మాంసం చ మేదినీ।
సముద్రాస్తస్య రుధిరమాకాశముదరం తథా॥ 12-180-19(72268)
పవనశ్చైవ నిఃశ్వాసస్తేజోఽగ్నిర్నింనగాః సిరాః।
దివాకరశ్చ సోమశ్చ నయనే తస్య విశ్రుతే॥ 12-180-20(72269)
నభశ్చోర్ధ్వం శిరస్తస్య క్షితిః పాదౌ భుజౌ దిశః।
దుర్విజ్ఞేయో హ్యనంతాత్మా సిద్ధైరపి న సంశయః॥ 12-180-21(72270)
స ఏష భగవాన్విష్ణురనంత ఇతి విశ్రుతః।
సర్వభూతాత్మభూతస్థో దుర్విజ్ఞేయోఽకృతాత్మాభః॥ 12-180-22(72271)
అహంకారస్య యః స్రష్టా సర్వభూతోద్భవాయ వై।
యతః సమభవద్విశ్వం పృష్టోఽహం యదిహ త్వయా॥ 12-180-23(72272)
భరద్వాజ ఉవాచ। 12-180-24x(5915)
గగనస్య దిశాం చైవ భూతలస్యానిలస్య చ।
కాన్యత్ర పరిమాణాని సంశయం ఛింధి మేఽర్థితః॥ 12-180-24(72273)
భృగురువాచ। 12-180-25x(5916)
అనంతమేతదాకాశం సిద్ధచారణసేవితం।
రంయం నానాశ్రయాకీర్ణం యస్యాంతో నాధిగంయతే॥ 12-180-25(72274)
ఊర్ధ్వం గతేరధస్తాత్తు చంద్రాదిత్యౌ న దృశ్యతః।
తత్ర దేవాః స్వయం దీప్తాః సూర్యభాసోఽగ్నివర్చసః॥ 12-180-26(72275)
తే చాప్యంతం న పశ్యంతి నభసః ప్రథితౌజసః।
దుర్గమత్వాదనంతత్వాదితి వై విద్ధి మానద॥ 12-180-27(72276)
ఉపర్యుపరి తైర్దేవైః ప్రజ్వలద్భిః స్వయంప్రభైః।
నిరుద్ధమేతదాకాశమప్రమేయం సురైరపి॥ 12-180-28(72277)
పృథివ్యంతే సముద్రాస్తు సముద్రాంతే తమః స్మృతం।
తప్నసోఽంతే జలం ప్రాహుర్జలస్యాంతేఽగ్నిరేవ చ॥ 12-180-29(72278)
రసాతలాంతే సలిలం జలాంతే పన్నగాధిపాః।
తదంతే పునరాకాశమాకాశాంతే పునర్జలం॥ 12-180-30(72279)
ఏవమంతం హి నభసః ప్రమాణం సలిలస్య చ।
అగ్నిమారుతయోశ్చైవ దుర్జ్ఞేయం దైవతైరపి॥ 12-180-31(72280)
అగ్నిమారుతతోయానాం వర్ణాః క్షితితలస్య చ।
ఆకాశసదృశా హ్యేతే భిద్యంతేఽతత్వదర్శనాత్॥ 12-180-32(72281)
పఠంతి చైవ మునయః శాస్త్రేషు వివిధేషు చ।
త్రైలోక్యసాగరే చైవ ప్రమాణం విహితం యథా॥ 12-180-33(72282)
అదృశ్యత్వాదగంయత్వాత్కః ప్రమాణముదాహరేత్।
సిద్ధానాం దేవతానాం చ యదా పరిమితా గతిః।
తదా గౌణమనంతస్య నామానంతేతి విశ్రుతం॥ 12-180-34(72283)
నామధేయానురూపస్య మానసస్య మహాత్మనః।
యదా తు ర్దివ్యం యద్రూపం హ్రసతే వర్ధతే పునః।
కోఽన్యస్తద్వేదితుం శక్తో యోపి స్యాత్తద్విధోఽపరః॥ 12-180-35(72284)
తతః పుష్కరతః సృష్టః సర్వజ్ఞో మూర్తిమాన్ప్రభుః।
బ్రహ్మా ధర్మమయః పూర్వః ప్రజాపతిరనుత్తమః॥ 12-180-36(72285)
భరద్వాజ ఉవాచ। 12-180-37x(5917)
పుష్కరాద్యది సంభూతో జ్యేష్ఠం భవతి పుష్కరం।
బ్రహ్మాణం పూర్వజం చాహ భవాన్సందేహ ఏవ మే॥ 12-180-37(72286)
భృగురువాచ। 12-180-38x(5918)
మానసస్యేహ యా మూర్తిర్బ్రహ్మత్వం సముపాగతా।
తస్యాసనవిధానార్థం పృథివీ పద్మముచ్యతే॥ 12-180-38(72287)
కర్ణికాం తస్య పద్మస్య మేరుర్గగముచ్ఛ్రితః।
తస్య మధ్యే స్థితో లోకాన్సృజతే జగతః ప్రభుః।
మానసాంశ్చ తథా దేవాన్భూతాని వివిధాని చ॥ ॥ 12-180-39(72288)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి అశీత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 180॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-180-3 కథమితి సృష్టిప్రకారప్రశ్నః। విభక్తయో విభాగాః॥ 12-180-4 జీవతాం ప్రాణినాం॥ 12-180-20 అగ్నీషోమౌ తు చంద్రార్కౌ నయనే ఇతి ఝ. పాఠః। తత్ర అగ్నీషోమావేవ చంద్రార్కావిత్యన్వయః॥ 12-180-23 భూతోద్భవాయ భూతోత్పత్తయే। స్రష్టాహంకారస్యేతి సంబంధః। యతో విశ్వం సమభవద్యవ త్వయాహం పృష్టస్తత్తుభ్యముక్తమితి శేషః॥ 12-180-24 ఛింధి తత్వత ఇతి ఝ. పాఠః॥ 12-180-25 ఆశ్రయాశ్చతుర్దశభువనాని॥ 12-180-26 గతేః సూర్యరశ్మిగతేరపి ఊర్ధ్వమధస్తాచ్చ చంద్రాదిత్యౌ న దృశ్యేతే॥ 12-180-27 తేఽపి సూర్యాదిగతేరూర్ధ్వాధస్థా అపి॥ 12-180-32 వర్ణాః స్వరూపాణి ఆకాశసదృశాః ఆకాశవదనంతాః। అతత్వదర్శనాత్ పృథివ్యాదీనాం తత్వానవగమాత్। భిద్యంతే పరిచ్ఛిన్నవదాభాంతి॥ 12-180-33 కథతర్హి పంచాశత్కోటియోజనవిస్తారాయామాదిరూపం పరిమాణం పఠంతీత్యత ఆహ పఠంతీతి॥ 12-180-34 అదృశ్యాయ త్వగంయాయ ఇతి ఝ. పాఠః॥ 12-180-36 బ్రహ్మా చతుర్ముఖః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.